Myanmar  

Enkele eeuwen voor het begin van onze jaartelling trokken de eerste bevolkingsgroepen vanuit China naar Myanmar. Het waren de Mon die zich vestigden in Neder Myanmar in de vruchtbare delta van de Ayeyarwady rivier. Vanuit hun hoofdstad Thaton onderhielden zij handelscontacten met het Indische subcontinent en kwamen zo in aanraking met het boeddhisme. Naar verluidt hebben de Mon tijdens de regeerperiode van keizer Ashoka in de derde eeuw voor Christus het boeddhisme in Myanmar hebben ingevoerd. Mogelijk is het boeddhisme in Myanmar zelfs nog eerder geïntroduceerd door handelaren die bij terugkomst in hun woonplaats relikwieën van Boeddha met zich meebrachten uit India.

Rond het begin van onze jaartelling vestigden andere bevolkingsgroepen zich vanuit Tibet in Opper Myanmar. Het waren de Pyu die zich vestigden in het stroomgebied van de Ayeyarwady. Vanuit hun hoofdstad Sri Ksetra onderhielden zij uitgebreide handelscontacten met omliggende landen. Ze waren aanhanger van een vorm van boeddhisme dat vermengd was met hindoe-elementen en afkomstig was uit India. Toen de rivier begon te verzonden verplaatsten de Pyu de hoofdstad in de achtste eeuw naar het noordelijker gelegen Halin aan de landroute van India naar China. Aan hun rijk kwam in de negende eeuw plots een einde toen Thaise volken uit Yunnan de hoofdstad verwoestten en de complete bevolking als slaven meevoerden naar China.

Na de val van het rijk van de Pyu ontstond er in Opper Myanmar een machtsvacuüm. Daarvan maakten de Birmanen dankbaar gebruik maakten. Deze bevolkingsgroep was in de loop der eeuwen door de Chinezen vanuit noordwest China verdreven naar het zuiden. Zij trokken vanuit zuid China naar de vruchtbare vlakte langs de middenloop van de Ayeyarwady. Ze verdreven de Mon die er een uitgebreid irrigatiestelsel hadden aangelegd en intensiveerden de rijstbouw. In de negende eeuw stichtten de Birmanen een eigen rijk rond de hoofdstad Bagan.

 De troonsbestijging van koning Anawratha tegen het midden van de elfde eeuw vormt het begin van het Eerste Birmaanse Koninkrijk. Deze vorst breidde het rijk van Bagan door veroveringen uit tot heel Myanmar. Vanuit het naburige Thaton ontvoerde hij de belangrijkste boeken van het Theravada boeddhisme die bekend staan als de Tripitaka. Rond het begin van de twaalfde eeuw beleefde het rijk een Gouden Eeuw tijdens de regeerperiode van koning Kyanzittha. Bagan werd in die tijd uitgebreid met vele kloosters en tempels. Latere koningen lieten nog enkele grote heiligdommen bouwen, maar het rijk was haar hoogtepunt voorbij. De enorme bouwactiviteiten putten de schatkist volkomen uit . Onder koning Narathihapati raakte het rijk omstreeks het midden van de dertiende eeuw in verval. Een kwart eeuw later bezetten  de Mongolen de hoofdstad Bagan en maakten zo een einde aan het Eerste Birmaanse Koninkrijk.

De val van Bagan luidde een periode van grote verdeeldheid in die bijna tweeënhalve eeuw duurde. De Mongolen waren niet van plan een groot en duur bezettingsleger in Myanmar te stationeren en trokken zich terug. In de daaropvolgende periode was Myanmar verdeeld in verschillende staatjes die voortdurend met elkaar in oorlog waren. De Shan regeerden vanuit de hoofdstad Ava over een groot deel van Opper Myanmar. De Mon stichtten in Neder Myanmar een eigen koninkrijk rond de hoofdstad Bago. De bekendste koning was Dhammazedi die aan het einde van de vijftiende eeuw befaamd was om zijn vroomheid en wijsheid. Tijdens zijn regering vond er een herleving plaats van het boeddhisme. Tussen het koninkrijk van de Shan en het koninkrijk van de Man lag een kleine Birmaanse staat met als hoofdstad Toungoo.

Het Birmaanse staatje Toungoo groeide in de zestiende eeuw uit tot het Tweede Birmaanse Koninkrijk dat ruim twee eeuwen duurde. Koning Tabinshwehti was de grondlegger die handig gebruik maakte van de voortdurende onderlinge strijd in de omringende koninkrijken. Eerst versloeg hij de Mon in de delta van de Ayeyarwady en nam hun hoofdstad Bago in. Die stad riep hij uit tot hoofdstad van zijn rijk. Vervolgens viel hij de zuidelijke staart van Myanmar binnen en versloeg hij de Pyu. Later versloeg koning Bayinnaung de Shan en nam hun hoofdstad Ava in. Omstreeks het midden van de zestiende eeuw verenigde hij Opper en Neder Myanmar tot één staat. Hij voerde ook oorlog tegen het naburige Thailand en veroverde de Siamese hoofdstad Ayutthaya. Na zijn dood raakte het Birmaanse rijk langzaam in verval. In het begin van de zeventiende eeuw verplaatsten de Birmanen hun hoofdstad van Bago naar Ava en sloten zij zich af van het opkomende scheepvaartverkeer van de westerse mogendheden. Tegen het midden van de achttiende eeuw verdreven de Mon de Birmanen uit het zuiden en stichtten een eigen koninkrijk rond de hoofdstad Bago. Rond het midden van de achttiende eeuw veroverden zij Ava en maakten daarmee een einde aan het Tweede Birmaanse Rijk.

De heerschappij van de Mon was van korte duur. Een jaar na de bezetting veroverde koning Alaungpaya van het Birmaanse rijkje Shwebo de hoofdstad Ava. Van daar uit begon hij een offensief tegen de Mon. In korte tijd heroverde hij alle verloren gebieden en legde vanuit de pas gebouwde hoofdstad Yangon de basis voor het Derde Birmaanse Koninkrijk dat bijna anderhalve eeuw duurde. De koning en zijn opvolgers voerden een agressieve buitenlandse politiek vooral gericht tegen het naburige Thailand. Zijn zoon Hsinbyushin verplaatste de hoofdstad van het rijk naar Ava. De latere koning Bodawpaya stichtte een nieuwe hoofdstad in Amarapura. Onder zijn heerschappij bereikte het rijk het hoogtepunt van zijn macht.  Tegen het einde van de achttiende eeuw grensden het Birmaanse rijk en het door de Britten beheerste Indische subcontinent rechtstreeks aan elkaar. Grensconflicten leidden in het begin van de negentiende eeuw tot een serie Anglo-Birmaanse oorlogen die het Birmaanse rijk uiteindelijk fataal werden. Een van de laatste koningen was Mindon die in de tweede helft van de negentiende eeuw de hoofdstad van zijn geslonken rijk verplaatste naar Mandalay. Als een van de weinigen bouwde hij een werkbare relatie op met de Britten en stond hij open voor westerse ideeën.

In 1886 brachten de Engelsen Myanmar onder Brits koloniaal bestuur. Zij maakten Yangon de hoofdstad van Myanmar. Tijdens het koloniale bewind nam de economische ontwikkeling snel toe. De Britten lieten wegen en spoorwegen aanleggen en bouwden fabrieken. De delta van de Ayeyarwady groeide uit tot de rijstschuur van het land dat de grootste rijstexporteur werd ter wereld. Het bestuur over de Birmaanse gebieden was in directe handen van de Engelsen. In de heuvels en de bergen waar de minderheden woonden stond de bevolking onder gezag van de traditionele leiders die de soevereiniteit van de Britten erkenden. Dit onderscheid was van grote betekenis voor de latere politieke ontwikkelingen. Desalniettemin wisten verscheidene nationalistische leiders de verschillende bevolkingsgroepen te verenigen in een gezamenlijke strijd tegen de Britse overheersing.  Zij werden later bekend als “de dertig kameraden”. De economische exploitatie van het land door buitenlanders en de negatieve houding van de koloniale overheid jegens de Birmanen leidden in de eerste helft van de twintigste eeuw tot een aantal vreedzame demonstraties waaraan ook boeddhistische monniken deelnamen. Het Britse antwoord op de eisen van de nationalistische beweging was de toekenning van een beperkte vorm van zelfbestuur kort voor het begin van de Tweede Wereldoorlog.

Op 4 januari 1948 werd officieel de onafhankelijke Unie van Birma uitgeroepen. De beoogde premier was de democratisch gezinde socialist Bogyoke Aung San die ruimte bood voor etnische autonomie. Hij werd echter enkele maanden voor de onafhankelijkheidsverklaring door politieke tegenstanders vermoord. De eerste premier werd een van zijn politieke beschermelingen en medestanders met de naam U Nu. Vanaf het begin werd de nieuwe regering geconfronteerd met allerlei opstanden van communistische rebellen en opstandige etnische minderheden. Daarom vroeg de premier einde jaren vijftig aan de opperbevelhebber van het leger Ne Win om tot aan de verkiezingen een interim regering te vormen. Deze militaire tussenregering had redelijk succes met het herstel van rust en orde. Na de verkiezingen bleek de nieuwe regering van U Nu echter niet opgewassen tegen de ineenstorting van de economie en de afscheidingsbeweging van de minderheden. Daarop mengde generaal Ne Win zich opnieuw in de politiek en pleegde hij een militaire staatsgreep die een einde maakte aan de veertien jaar lange democratie. Het nieuwe regime ontbond het parlement en vervolgde iedere politieke oppositie. De militaire machthebbers verwierven een grote mate van zeggenschap over het financiële en economische leven. Bovendien sloten ze de grenzen en het land kwam daardoor in een zelfgekozen isolement terecht. Deze situatie duurt voort tot op de dag van vandaag.

Vanwege haar isolement heeft Myanmar nog vele traditionele invloeden weten te bewaren. Dat komt met name tot uitdrukking in de kleding en in de opmaak. De mannen dragen in meerderheid nog de traditionele longyi of wikkeldoek. Dat is een dichtgenaaide lap stof die men rond de heupen vastknoopt en die het onderlichaam en de benen bedekt. Door de voorkant tussen de benen door te halen en van achteren vast te knopen wordt het een korte broek. De meeste vrouwen en meisjes in Myanmar hebben de traditionele thanaka op hun gezicht. Dat is een lichtgele verfstof die wordt gemaakt van de thanaka boom. De bast wordt op een platte ronde steen of  kyaukpyin gemalen en vermengd met enkele druppels water totdat er een pasta ontstaat die wordt opgevangen in een gootje rondom de kyaukpyin. Na aanbrengen op de huid droogt de thanaka tot een kleiachtige substantie. Het verzacht de huid, beschermt tegen zonnebrand, voorkomt uitdroging en zorgt voor verkoeling. Daarnaast dient thanaka als make-up die de huid lichter doet lijken, hetgeen men beschouwt als een schoonheidsideaal.

In hun spaarzame vrije tijd brengen de Birmanen met hun gezin graag een traditioneel bezoek aan een pagode in de omgeving waar ze gezamenlijk de maaltijd gebruiken in de open lucht. Een enkele keer maken ze een meerdaags uitstapje naar een bekende pagode elders in het land. Tijdens hun bezoek aan de pagode bewonderen ze de vele kunstzinnige geloofsuitingen van indrukwekkende architectuur, sculptuur en schilderingen. Tevens gebruiken ze hun tijd om te bidden voor Boeddha en om zoenoffers te brengen voor de nats of geesten. Volgens goed gebruik slaan ze na gezang en gebed drie maal met een stok tegen de klok om de nats of geesten te verkondigen dat ze Boeddha verdienstelijk hebben geprezen. Vervolgens raken ze de grond met de stok om de boodschap door te geven aan de aardgeesten. De Birmanen zijn zeer bijgelovig. Zij geven de voorkeur aan oneven getallen en vermijden even getallen. Ook laten ze zich graag door een bedin-saya of waarzegger de toekomst voorspellen op basis van de voortekenen in de astrologische dierenriem. Sommigen bewaren hun horoscoop als een waardevol voorwerp keurig ingelijst op een vooraanstaande plaats in hun woning.

Ook de opvoeding kent traditionele gebruiken zoals de shinbyu of de inwijding van een jongen in het kloosterleven. Rond hun tiende levensjaar worden de jongens naar een naburig kyaung of klooster gestuurd in het kader van hun opvoeding. Ze worden bij deze gelegenheid gehuld in hun mooiste kleding en in een optocht rondgereden met een stoet genodigden achter hen. Bij terugkomst krijgen ze een eenvoudig monnikskleed en worden hun hoofdharen geschoren ten teken dat zij worden ingewijd in het kloosterleven. Als kyaungthas doen ze mee met de andere kloosterlingen en verrichten ze allerlei huishoudelijke en ambachtelijke taken. Ook krijgen ze onderricht in boeddhistische geschriften, gezangen en gebeden. Op die manier leren ze deugdzaamheid, gehoorzaamheid en oprechtheid naast lezen, schrijven en rekenen. Als een jongeman na vele jaren besluit toe te treden tot de kloosterorde wordt hij een hpongyi. Bij deze gebeurtenis brengen zijn ouders hem een bijzonder eerbetoon, omdat hij een voortreffelijk leven van kuisheid en armoede leidt dat het aanzien van zijn familie vergroot. Voor de Birmanen belichamen de monniken het beste en heiligste dat men in het leven kan bereiken. De mensen schenken hen voedsel, kleding, huishoudelijke artikelen en andere dagelijkse benodigdheden . Op die manier verwachten ze een goede daad te verrichten.

Ook de opvoeding van jonge meisjes kent een aantal traditionele gebeurtenissen waaronder de nadwin of het prikken van gaatjes in de oren. De nadwin betekent dat een meisje op een leeftijd komt waarin ze kennis maakt met de genoegens in het leven van een adolescente vrouw. Ze zit in haar mooiste kleren op een kussen temidden van een aantal gasten om gaatjes te laten prikken in haar oren. Ze krijgt bij die gelegenheid mooie oorbellen en andere geschenken van de aanwezigen. De nadwin is naast het huwelijk een van de meest bijzondere gebeurtenissen in het leven van de Birmaanse vrouw. Het feest is voor velen echter van mindere betekenis dan de shinbyu of de hpongyi in het leven van de Birmaanse man.  Hieruit blijkt een onderscheid tussen beide geslachten dat bijvoorbeeld ook naar voren komt bij een bezoek aan een tempel of een heiligdom waar sommige gedeelten met een bijzonder aanbeden beeld of relikwie niet toegankelijk zijn voor vrouwen.

Een overgrote meerderheid van de Birmanen is aanhanger van het boeddhisme ook al blijven sporen van hindoeïsme en animisme aanwezig in sommige religieuze gebruiken. Het universum bestaat volgens Birmaanse boeddhisten uit drie verschillende werelden namelijk hemel, aarde en hel. In het midden van deze werelden bevindt zich de berg Myinmo met daaromheen hemelse gebieden waar de dewas of hemelse geesten wonen. Hoog boven deze dewas wonen meer volmaakte wezens of byammas in verschillende sferen. En ver boven deze byammas wonen aan de grenzen van het opperste nirvana de meest voortreffelijken. Onder de hemelse gebieden ligt de aarde omringd door oceanen en bergketens. De aarde wordt bewoond door mensen die hooguit slechts honderd jaar worden. Maar zij hebben het geluk dat alleen hier de boeddha verschijnt die hen de weg wijst naar de hemelse gebieden en het nirvana. Onder de aarde bevinden zich de helse regionen waar de mens wrede straffen en martelingen wachten als hij zich slecht gedraagt. Naarmate de mens bevrijd van zonde en wereldse verlangens in een hogere sfeer terecht komt wordt zijn leven aangenamer en gelukkiger totdat hij het nirvana bereikt waar men dankzij contemplatie het ware inzicht heeft en geen vreugde of verdriet meer kent.

In het leven van de Birmanen spelen hemelse en aardse geesten of nats een vooraanstaande rol. Volgens de gelovige Birmanen huist er in ieder mens, dier en voorwerp een geest. Er zijn honderden geesten die wonen in heuvels, rivieren, meren en stenen. Ieder mens heeft een persoonlijke beschermgeest. Iedere woning heeft een eigen huisgeest en elk dorp heeft zijn eigen dorpsgeest. De boomgeesten hebben een voorkeur voor een oude waringin. Er zijn nats die afstammen van historische personages die een gewelddadige en onrechtvaardige dood zijn gestorven. Tot het pantheon van de nats behoren voorts enkele hindoe goden en boeddhistische boddhisattvas. Zij allen hebben sedert het bewind van koning Anawratha een formele plaats gekregen in de Birmaanse mythologie. De verering van de nats staat echter op gespannen voet met het boeddhisme. Zuivere boeddhisten wijzen aanbidding van geesten als bijgeloof af. Het hinayana boeddhisme predikt dat de mens zijn verlossing zelf in de hand heeft. Toch zijn de bovennatuurlijke nats voor talrijke Birmanen een welkome aanvulling op het boeddhisme. Als de geesten niet op de juiste wijze tevreden worden gesteld, kunnen ze de nodige schade aanrichten. Om de nats gunstig te stemmen brengt men hen regelmatig offers van wierook, bloemen, vruchten en geld. Deze offergaven legt men op speciale altaren de nat-sin.

De religie speelt in de bouwkunst een belangrijke rol. Het land telt duizenden pagoden, tempels, kloosters en andere boeddhistische bouwwerken. Boeddhistische heiligdommen noemt men in Myanmar paya of “heiligdom”. Deze naam gebruikt men zowel voor een pagode of zedi als voor een tempel of pahto. Veel heiligdommen zijn in de loop der eeuwen herbouwd zodat de vorm of de stijl niet altijd een juist beeld geeft van de oorspronkelijke ouderdom van een monument. Alleen tempels en pagoden waren gebouwd van baksteen dat is bedekt met pleisterwerk en versierd met stucwerk. Ze hebben daarom de tand des tijds goed doorstaan. Vooral in Bagan vindt men verschillende van dergelijke religieuze monumenten uit het verleden bij elkaar. De seculiere gebouwen zoals paleizen en woonhuizen bouwde men evenals de kloosters van hout. Daarom is van de niet-religieuze bouwkunst nauwelijks iets bewaard gebleven. Van sommige houten kloosters zijn in de loop de eeuwen stenen kopieën gemaakt, waardoor men toch een indruk krijgt hoe deze gebouwen eruit moeten hebben gezien. De weinige overgebleven houten kloosters zijn doorgaans niet ouder dan enkele honderden jaren. Ze geven blijk van een hoogstaande kunstvorm – die van de houtsnijkunst.

Een pagode is een religieus complex met in het midden een stoepa of zedi. De meeste pagoden volgen een bepaald basismodel en liggen vaak op een natuurlijke heuvel of een kunstmatige verhoging. Die stelt de berg Meru voor, de woonplaats van de goden. Trappen leiden aan vier zijden naar een platform op de top. Chinthes of mythologische griffioenen bewaken de ingangen aan de voet van de trappen. In het midden van het platform staat een stoepa omringd door kleinere stoepa’s en paviljoens of tazaung. De stoepa bestaat uit baksteen en is volledig massief. Onder de stoepa bevindt zich vaak een verzegelde relikwiekamer, waarin een haar, tand of bot van Boeddha wordt bewaard. Grote stoepa’s hebben een basis met daarop van beneden naar boven vierkante, achthoekige en ronde terrassen. Op deze terrassen rust een koepel. De vorm van deze koepel heeft in de loop der eeuwen kleine wijzigingen ondergaan. De vroegste zedi waren kegelvormig. De latere zedi hebben een sierlijke lijn in de vorm van een klok met daarop een spits. Een variant heeft hetzelfde ontwerp maar kent daarnaast een vaasvormige constructie of amalaka tussen de koepel en de spits. Een andere variant is een ronde basis met een klokvormige koepel waarop een kubus, de harmika of relikwiekamer, is gebouwd. De top bestaat uit de hti of een metalen parasol die is versierd met windbelletjes. Op de hti staat een vlag met op de mast een diamant. De hele stoepa is vaak met goud bekleed.

Een tempel of pahto is een vierkant of rechthoekig gebouw rondom een of meerdere boeddhabeelden. De tempels zijn er in twee vormen. Het vroegste type is de holle tempel met slechts één ingang en één verdieping. Het interieur wordt zwak verlicht door kleine ramen met sierwerk van zandsteen. Achter in de tempel bevindt zich een boeddhabeeld. De tempel heeft een trapvormig dak dat in een koepelvorm overgaat. Dit type tempel staat ook bekend als gu of ku dat in het Pali “grot” betekent. De latere galerijtempel is gebouwd rond een grote vierkanten zuil. Deze tempel heeft vier ingangen en vaak meerdere verdiepingen. Kenmerkend is de vierkanten pilaar in het midden van de tempel. Aan iedere kant van de pilaar is een nis uitgespaard voor een boeddhabeeld. Rond de pilaar loopt een of meerdere galerijen met een boogplafond. Het interieur wordt helder verlicht door hoge ramen en ingangen. Als variatie op het vierhoekige ontwerp voegde men in latere periodes een vestibule of een zuilengang toe aan een kant of meerdere kanten. Boven de tempel bevinden zich verscheidene terrassen met daarop een stoepa of een sikhar die vaak krom van vorm is maar soms ook de vorm van een piramide heeft.

De Birmaanse beeldhouwkunst bestaat voornamelijk uit tempelreliëfs en boeddhabeelden. De oudste bewaard gebleven boeddhabeelden dateren uit de tijd van de Pyu. Bij de val van Bagan zijn veel beelden uit deze periode helaas verloren gegaan. Vanaf de veertiende eeuw ontwikkelde zich de specifieke Birmaanse boeddhastijl waarbij alle vingers en tenen even lang zijn en oorlellen tot op de schouders hangen. Er zijn vier grondhoudingen waarin Boeddha werd afgebeeld: lopend (beschermend), staand (lerend), zittend (mediterend) en liggend (stervend). Daarnaast waren er ongeveer veertig mudra’s of posities van de hand voorgeschreven. De Dhyana mudra of meditatiehouding toont een zittende Boeddha met de handen, met de palmen naar boven, rustend in de schoot. In het geval van de Bhumisparca mudra rust Boeddha’s rechterhand op zijn knie en de vingers raken de grond. De linkerhand rust in de schoot. Deze houding is het teken van vastberadenheid waarbij Boeddha verscheidene duivelse verleidingen weerstaat. De Abhaya mudra is het symbool van de bescherming die Boeddha zijn volgelingen biedt. De staande Boeddha heft zijn rechterhand of beide handen omhoog, met de palmen naar voren en de vingers naar boven. De Vara mudra laat een zittende of staande Boeddha zien die zijn volgelingen zegent. De rechterhand wijst naar beneden en de palm naar buiten. De Vitarka mudra symboliseert het prediken van het boeddhisme. De zittende of staande Boeddha heft de rechterhand, waarbij duim en wijsvinger een cirkel vormen. De Dana mudra toont een staande Boeddha met een of beide handen voorwaarts gestrekt en de handpalmen omhoog. Deze houding symboliseert het aanbieden van dhamma of boeddhistische leerstellingen aan de wereld. Tijdens de koloniale tijd raakten architectuur en beeldhouwkunst in verval. Door de afschaffing van het koningschap viel er een belangrijke steunpilaar voor de kunst weg. De kunstenaars gingen zich nu meer op de koloniale overheid richten. Dat resulteerde in een kritiekloze imitatie van de in Engeland gangbare Victoriaanse stijl.

Het Birmaanse theater of pwe omvat onder meer dansdrama. De thematiek is meestal gebaseerd op de jatakas of de legenden rond het leven van Boeddha enerzijds en op de yamazat of de Birmaanse versie van het hindoe dichtwerk Ramayana anderzijds. De klassieke Birmaanse dans vindt zijn oorsprong in de achttiende eeuwse hofdans. De koningen van het Derde Birmaanse Koninkrijk maakten bij hun veroveringstochten kennis met de verschillende dansvormen in Thailand. De klassieke Birmaanse dans ontleent veel elementen aan de Thaise danskunst. Die is op zijn beurt weer beïnvloed door de eeuwenoude danskunst van Angkor in het tegenwoordige Cambodja. De meeste dansvoorstellingen tonen een danseres in kleurige kleding met een lange witte sleep die ze met haar hielen in de lucht schopt. De danseres beweegt haar hoofd en armen volgens strikte voorschriften. Ieder gebaar en iedere lichaamshouding heeft een betekenis.

Tot het Birmaanse theater behoort ook het marionettenspel of yokthe pwe dat is ontstaan in Bagan in de elfde eeuw. In die tijd konden mannen en vrouwen fatsoenshalve niet samen op een podium konden staan. Marionetten namen daarom de plaats in van echte toneelspelers. Sindsdien heeft het spel afwisselend in de belangstelling gestaan. Tijdens het Derde Birmaanse Koninkrijk was het spel zeer geliefd aan het koninklijk hof. Tegenwoordig is het spel niet meer zo geliefd. Soms verbiedt het militaire regime een voorstelling omdat de poppenspelers kritiek uiten op wantoestanden. De houten marionetten zijn ongeveer zeventig centimeter lang. Het spelen met de marionetten vereist een grote vaardigheid. Sommige marionetten hebben maar liefst zestig touwtjes en kunnen ieder lichaamsdeel bewegen. In een voorstelling komen vele personages aan bod zoals een koning, een astroloog, een nat, een kluizenaar en een tovenaar.

Terug naar inhoudsopgave